Τρίτη, 9 Ιουλίου 2019

Πλέον, "ιδεογραφίες"

Ο ΙΔΕΟΓΡΑΦΟΣ ιδεογραφεί ιδεογραφίες

(μια ιδέα μπορεί όμως να είναι και ένα ποίημα...)

Ρενάτο Γκουτούζο, "Άνθρωποι που τρώνε καρπούζι", 1948, Λάδι σε καμβά.

Μπαίνοντας στον πέμπτο χρόνο ζωής, το μπλογκ ήρθε η ώρα να πάρει ένα κάπως πιο "επίσημο" όνομα, κάπως πιο "εξωστρεφές", που όμως δεν θα σταματά να υπενθυμίζει το ερασιτεχνικό του πράγματος (όπως το προηγούμενο-"γιατίμπαμπά"): "Ιδεογραφίες (χωρίς ταρίφα)". Πηγή έμπνευσης για το όνομα αποτέλεσε η ελληνική απόδοση ενός κείμενου του 1894 του γάλλου, (πρωτο)σοσιαλιστικών αρχών, κριτικού λογοτεχνίας Μπερνάρ Λαζάρ:

Σάββατο, 6 Ιουλίου 2019

Παρασκευή, 28 Ιουνίου 2019

Μικρά της Ιστορίας ΧVΙ (Το έγκλημα που δίχασε τη Γαλλία)

Βιολέτ Νοζιέρ: Ένοχη ή αθώα;

Ένα έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου για το οποίο πήραν θέση όλα τα γαλλικά κόμματα


Η Βιολέτ ονειρεύτηκε μπάνια μες στο γάλα
φανταχτερά φορέματα από φρέσκο ψωμί
φανταχτερά φορέματα από καθαρό αίμα.
Μια μέρα δεν θα υπάρχουν πατεράδες.
Στις ουλές της νεότητας
θα υπάρχουν ξένοι
κάθε είδους ξένοι
άνθρωποι για τους οποίους πάντα θα είσαι κάτι καινούργιο
και πολύ ιδιαίτερη.
Άνθρωποι για τους οποίους μπορείς να δραπετεύσεις από τον εαυτό σου,
άνθρωποι για τους οποίους δεν θα είσαι κανενός κόρη.
Η Βιολέτ ονειρευόταν να λύσει
κι έλυσε
τους δεσμούς αίματος της τρομερής οχιάς.
Πωλ Ελυάρ



Στο 12ο Διαμέρισμα του Παρισιού, σ' ένα ήσυχο προάστιο που κατοικούνταν κυρίως από επαρχιώτες που κατέφτασαν για εργασία και το οποίο τουρίστες ή μέλη της "καλής κοινωνίας" δεν είχαν κανέναν λόγο να επισκεφτούν, σε ένα δυάρι πολυκατοικίας στην Rue de Madagascar 9 ζούσε η οικογένεια Νοζιέρ (Nozière ή Nozières, όπως την έγραφαν οι σουρρεαλιστές σαν τον Πωλ Ελυάρ). Η οικογένεια Νοζιέρ ήταν μια λαϊκή οικογένεια. Το 1933, ο πατέρας Ζαν Μπατίστ, ενώ ξεκίνησε ως χειρωνάκτης, ήταν πλέον μηχανοδηγός στην σιδηροδρομική εταιρία PLM (Paris à Lyon et à la Mediterranèe). Ήταν μια θέση που του απέφερε αρκετά ψηλό μισθό, σε σχέση με τους υπολοίπους εργάτες του σιδηρόδρομου, δηλαδή ανήκε στα ανώτερα στρώματα της εργατικής τάξης. Η μητέρα Ζερμαίν δεν δούλευε, αφενός διότι τα χρήματα που κέρδιζε ο άντρας της έφταναν και περίσσευαν, και αφετέρου γιατί ήθελε να φροντίζει την μοναχοκόρη της Βιολέτ όσο το δυνατόν περισσότερο. Κατά μια άλλη άποψη, διότι ο άντρας της, ο οποίος διοικούσε πατερναλιστικά την οικογένειά του, δεν την άφηνε. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τότε, το ζεύγος Νοζιέρ είχε στραμμένη την προσοχή της στη μοναχοκόρη τους Βιολέτ, είτε αρνητικά αν το πάρει κανείς είτε θετικά. Η Βιολέτ, δεκαοκτώ χρονών το 1933, ήταν μαθήτρια σε ένα λεγόμενο "καλό" λύκειο θηλέων, στο Lyceè Fènelon, σε άλλη γειτονιά από αυτήν που διέμεναν· στο ονομαστό (σήμερα από τις συγκρούσεις που έλαβαν χώρα εκεί κατά τον Γαλλικό Μάη του '68) Καρτιέ Λατέν.

Δευτέρα, 24 Ιουνίου 2019

Ποίημα ΧΙΙΙ


Η μνήμη•
Η μνημη είναι ένα βαρύ εργαλείο για το χέρι του ανθρώπου,
αλλά πολύ αναγκαίο.
Μακάριοι όσοι δεν έχουν επιδιορθώσεις στη ζωή τους να κάνουν. H λογοτεχνία, είπε ο Αντρέ Μπρετόν, είναι ένας από τους πιο θλιβερούς δρόμους που οδηγούν παντού.

(Στη φωτογραφία: Πίνακας του Ρενέ Μαγκρίττ, "Μνήμη", 1948)

Σάββατο, 22 Ιουνίου 2019

"Και τώρα τί για τον ΣυΡιζΑ;"


Σημειώσεις για τη φυσιογνωμία του ΣυΡιζΑ σήμερα

Δεν χωράει άλλους!

Κατ' αναλογία με τον όρο «γαλάζια πολυκατοικία» που επινόησε ο Καρατζαφέρης, ο ΣυΡιζΑ μπορεί να παρομοιαστεί με ένα διαμέρισμα-στην αντίστοιχη πολυκατοικία-που ξαφνικά γέμισε κόσμο. Αντί λοιπόν οι ιδιοκτήτες του να το επεκτείνουν, του άλλαξαν διαρρύθμιση για να βολευτούν όλοι και κυρίως τα μικρομεσαία στρώματα που προήλθαν από το ΠαΣοΚ. Οι νέοι επισκέπτες όμως παραμένουν επισκέπτες. Αυτό είναι ένα κρίσιμο στοιχείο για το μέλλον του, σοσιαλδημοκρατικού πλέον, κόμματος μετά την ήττα (που πρόκειται να συμβεί) στις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019.

Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2019

Μικρά της Ιστορίας ΧV (Ο τσίφτης Αντρέας Ιωσήφ)

Ο τσίφτης



Ήταν κάποτε ένας νέος και πολλά υποσχόμενος πολιτικός, μόλις 37 χρονών, που, αν και δεξιός, είχε γίνει υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ στην κεντρώα κυβέρνηση του Νικολάου Πλαστήρα το 1952. Ήταν ο Αντρέας Ιωσήφ, δημοσιογράφος στο επάγγελμα, σύζυγος της επίσης δημοσιογράφου Μαρίας Ρεζάν. Επί κατοχής συνδέθηκε με ταγματασφαλίτικες ομάδες (ο ίδιος έλεγε ότι ήταν Χίτης) και αργότερα, στον Εμφύλιο πόλεμο, δούλευε ως δημοσιογράφος σε ακροδεξιές και δεξιές εφημερίδες ("Ελληνικό Αίμα", "Ακρόπολις" και "Απογευματινή"). Στις 5 Μαρτίου 1950 εκλέχτηκε με την ΕΠΕΚ του Πλαστήρα. Τότε συγκροτήθηκε κυβέρνηση (και εκ νέου μετά τις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951) των τριών κεντρώων κομμάτων Πλαστήρα-Σοφοκλή Βενιζέλου-Γεωργίου Παπανδρέου, από την οποία ο ελληνικός λαός ανέμενε να πάρει μέτρα για τον καταλαγιασμό της τρομοκρατίας και για την ειρήνευση. Γενικά, για την ομαλοποίηση του πολιτικού κλίματος, μετά και την ήττα του λαϊκού κινήματος το 1949. Αυτή ήταν κατεύθυνση και της εξόριστης ηγεσίας του ΚΚΕ. Το ίδιο πίστευε και ο Ιωσήφ, ο οποίος άλλαξε τις εμφυλιοπολεμικές απόψεις του, μάλλον επηρεασμένος από τις φρικαλεότητες που είδε, τα εκτελεστικά αποσπάσματα και τα βάσανα χιλιάδων εκτοπισμένων και φυλακισμένων. Και τότε η Ασφάλεια συνέλαβε τον Μπελογιάννη, με όλο το παράνομο κλιμάκιο του ΚΚΕ.

Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2019

Μικρά της Ιστορίας ΧΙV (Βιομήχανοι εναντίον βιομηχάνων)

Ένα ανεξιχνίαστο έγκλημα ή στοιχειώδη μαθήματα καπιταλισμού.



Ο Ενρίκο Ματτέι (αριστερά στη φωτογραφία, με τον Γκαμάλ Νάσσερ), επιχειρηματίας χριστιανοδημοκράτης και πρώτος πρόεδρος της Ιταλικής Υπηρεσίας Υδρογοναθράκων (ΕΝΙ-Αgip) τη δεκαετία του '50 αναζήτησε ενεργειακή διέξοδο για την Ιταλία. Οι περιβόητες «εφτά αδερφές» (οι δυο Στάνταρ Όιλ, ΒΡ, Shell, Τοτάλ, Elf, Τέξακο) που ήλεγχαν το 85% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου την εποχή εκείνη διατηρούσαν ψηλά τις τιμές του αργού πετρελαίου, έχοντας συστήσει ουσιαστικά καρτέλ, όπως καρτέλ αργότερα αποτέλεσε ο ΟΠΕΚ. Η περίοδος αυτή της Ιταλίας, που βαφτίστηκε «Τα χρόνια της Ανασυγκρότησης» (Gli anni di riconstruzione), ήταν πολύ κρίσιμη για το αν η χώρα θα συνέχιζε να μετράει στο διεθνές στερέωμα ως μια (έστω δεύτερης κατηγορίας) ιμπεριαλιστική δύναμη ή θα εκφυλιζόταν σε περιφερειακή δύναμη. H συγκυρία για το ιταλικό κεφάλαιο ήταν ευνοϊκή με την εξής έννοια: Η βιομηχανική παραγωγή υφασμάτων και ρουχισμού με την οποία η χώρα κατείχε υψηλή θέση διεθνώς, έμεινε σχετικά ανέπαφη κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η βαριά βιομηχανία μηχανημάτων, αυτοκινήτων κλπ από την πλευρά της είχε εξελιχθεί τεχνολογικά από την πολεμική προσπάθεια και ένας από τους κυριότερους ανταγωνιστές στην Ευρώπη, η Γερμανία (πλέον Δυτική Γερμανία) είχε καταστραφεί ολοκληρωτικά. Επίσης το κόστος της εργατικής δύναμης ήταν χαμηλό, σε σχέση με άλλες βιομηχανικές χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Η Ανασυγκρότηση ήταν φυσικά συνάρτηση και της βιομηχανικής παραγωγής, η οποία εξαρτιόταν απόλυτα από τις τιμές του πετρελαίου.

Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2019

Ποια είναι τα "παιδιά της ζωής";

"Τα Παιδιά της Ζωής", του Πιερ Πάολο Παζολίνι




Τα "Παιδιά της Ζωής" (Ragazzi di Vita) θα μπορούσαν, αντί για βιβλίο, να ήταν μια ταινία, ίσως και ρεπορτάζ. Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία το 1955 (η συγγραφή του άρχισε το 1950) και στην Ελλάδα το 1993 από τις εκδόσεις Οδυσσέας και μετάφραση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου.

Πέμπτη, 11 Οκτωβρίου 2018

Τι είδε ο Βαρθολομαίος Ντε Λας Κάζας;

Σημειώσεις πάνω στο βιβλίο του Βαρθολομαίου Ντε Λας Κάζας "Σύντομη ανασκόπηση της καταστροφής των Ινδιών" (εκδ.Αίολος)



"Θα γνωρίζετε ήδη που λέγεται ότι οι χριστιανοί καταφθάνουν, και έχετε εμπειρία για το τι έχουν κάνει στον έναν ή στον άλλον άρχοντα, στον πληθυσμό της Αϊτής (που είναι η Ισπανιόλα). Το ίδιο έρχονται να κάνουν και εδώ. Ξέρετε γιατί το κάνουν;" Απάντησαν: "Όχι, αλλά γνωρίζουμε την σκληρή και απάνθρωπη φύση τους". Και εκείνος είπε: Δεν οφείλεται μόνο σ' αυτό, μα και γιατί έχουν έναν θεό, που θαυμάζουν και λατρεύουν πολύ, και που για να τον αποκτήσουν από εμάς προσπαθούν να μας υποδουλώσουν και να μας σκοτώσουν".
Είχε μαζί του ένα μικρό πουγκί γεμάτο από χρυσά νομίσματα και κοσμήματα, και είπε: "Ορίστε, εδώ βλέπετε τον θεό των χριστιανών. Ας τον τιμήσουμε, αν θέλετε, με areitos (αρέιτος-που είναι χοροί και τραγούδια) και ίσως τον ευχαριστήσουμε και διατάξει αυτούς να μην μας κάνουν κακό." Όλοι φώναξαν: "Εντάξει, ας γίνει έτσι". Χόρεψαν μπροστά από το χρυσάφι μέχρι να κουραστούν, και μετά ο κασίκ (άρχοντας) Χατουέυ είπε: "Βλέπετε, όπως και να πάνε τα πράγματα, αν τον κρατήσουμε θα καταλήξουμε να μας σκοτώσουν για να μας τον πάρουν: Ας τον πετάξουμε στο ποτάμι".
Αυτός ο κασίκ και άρχοντας πάντα ξέφευγε από τους χριστιανούς, όταν αυτοί έφτασαν στο νησί της Κούβας, γιατί τους γνώριζε καλά, και αμυνόταν όταν τους συναντούσε, μα στο τέλος τον πιάσανε. Και μόνο επειδή ξέφευγε από ανθρώπους τόσο άδικους και σκληρούς και αμυνόταν από αυτούς που θέλανε να τον σκοτώσουν ή να τον βασανίσουν μέχρι θανάτου, μαζί με τον λαό του και την οικογένειά του, διέταξαν να τον κάψουν ζωντανό.
Δεμένος πια σε πάσσαλο, ένας φραγκισκανός ιερωμένος, ένας άγιος άνθρωπος που βρισκόταν εκεί, του έλεγε ορισμένα πράγματα για τον Θεό και για την πίστη μας (για την οποία ο ίδιος ποτέ δεν είχε ακούσει) σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα που οι δήμιοι του τού είχαν παραχωρήσει. Και αν ήθελε να πιστέψει σε αυτά που του έλεγε, θα πήγαινε στον παράδεισο και στην αιώνια ανάπαυση, αλλιώς θα έπρεπε να πάει στην κόλαση να υποστεί αιώνια μαρτύρια.
Ο άρχοντας σκέφτηκε λίγο και ρώτησε αν υπάρχουν χριστιανοί που πάνε στον παράδεισο. Ο ιερωμένος του απάντησε ναι, μα πηγαίνανε εκεί μόνο όσοι ήτανε καλοί. Τότε ο κασίκ, χωρίς να διστάσει, είπε ότι δεν ήθελε να πάει εκεί, προτιμούσε να πάει στην κόλαση για να μην βλέπει και να μην βρίσκεται μαζί με τόσο άγριους ανθρώπους. Αυτή είναι η φήμη  και η τιμή που ο Θεός και η πίστη μας κέρδισαν εξαιτίας των χριστιανών που πήγαν στις Ινδίες.
(σ.σ. μετάφραση δική μου)

Δευτέρα, 1 Οκτωβρίου 2018

Μικρά της Ιστορίας ΧΙΙΙ (το "ΟΧΙ")

"ΟΧΙ" ή μήπως "Alors c'est la guerre";



Μια λεπτομέρεια του τελεσιγράφου που επέδωσε ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι στο δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά δεν έχει αξιολογηθεί όσο θα έπρεπε γιατί-προφανώς-χαλάει τον μύθο που διδάσκει η επίσημη ιστορία. Η ιστορία είναι ενδιαφέρουσα, γνωστή σε πολλούς. Το τελεσίγραφο παραδόθηκε χέρι με χέρι στον Μεταξά στις τρεις τα ξημερώματα της 27ης προς 28ης Οκτωβρίου του 1940 και ανακοίνωνε ουσιαστικά την ιταλική επίθεση στις έξι τα ξημερώματα της ίδιας μέρας, δηλαδή τρεις ώρες μετά.
Το κείμενο έλεγε τα εξής:

 Η ουδετερότης της Ελλάδος απέβη ολονέν και περισσότερον απλώς και καθαρώς φαινομενική. Η ευθύνη δια την κατάστασιν ταύτην πίπτει πρωτίστως επί της Αγγλίας και επί της προθέσεώς της όπως περιπλέκη πάντοτε άλλας χώρας εις τον πόλεμον.
Η Ιταλική Κυβέρνησις θεωρεί έκδηλον ότι η πολιτική της Ελληνικής Κυβερνήσεως έτεινε και τείνει να μεταβάλη το ελληνικόν έδαφος, ή τουλάχιστον να επιτρέψη όπως το ελληνικόν έδαφος μεταβληθή εις βάσιν πολεμικής δράσεως εναντίον της Ιταλίας. Τούτο δεν θα ηδύνατο να οδηγήση ή εις μίαν ένοπλον ρήξιν μεταξύ της Ιταλίας και της Ελλάδος, ρήξιν την οποίαν η Ιταλική Κυβέρνησις έχει πάσαν πρόθεσιν να αποφύγη. 
Όθεν, η Ιταλική Κυβέρνησις κατέληξεν εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν -ως εγγύησιν δια την ουδετερότητα της Ελλάδος και ως εγγύησιν δια την ασφάλειαν της Ιταλίας- το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων, δια την διάρκειαν της σημερινής προς την Αγγλίαν ρήξεως, ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους.