Τρίτη, 9 Ιουλίου 2019

Πλέον, "ιδεογραφίες"

Ο ΙΔΕΟΓΡΑΦΟΣ ιδεογραφεί ιδεογραφίες

(μια ιδέα μπορεί όμως να είναι και ένα ποίημα...)

Ρενάτο Γκουτούζο, "Άνθρωποι που τρώνε καρπούζι", 1948, Λάδι σε καμβά.

Μπαίνοντας στον πέμπτο χρόνο ζωής, το μπλογκ ήρθε η ώρα να πάρει ένα κάπως πιο "επίσημο" όνομα, κάπως πιο "εξωστρεφές", που όμως δεν θα σταματά να υπενθυμίζει το ερασιτεχνικό του πράγματος (όπως το προηγούμενο-"γιατίμπαμπά"): "Ιδεογραφίες (χωρίς ταρίφα)". Πηγή έμπνευσης για το όνομα αποτέλεσε η ελληνική απόδοση ενός κείμενου του 1894 του γάλλου, (πρωτο)σοσιαλιστικών αρχών, κριτικού λογοτεχνίας Μπερνάρ Λαζάρ:

Σάββατο, 6 Ιουλίου 2019

Παρασκευή, 28 Ιουνίου 2019

Μικρά της Ιστορίας ΧVΙ (Το έγκλημα που δίχασε τη Γαλλία)

Βιολέτ Νοζιέρ: Ένοχη ή αθώα;

Ένα έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου για το οποίο πήραν θέση όλα τα γαλλικά κόμματα


Η Βιολέτ ονειρεύτηκε μπάνια μες στο γάλα
φανταχτερά φορέματα από φρέσκο ψωμί
φανταχτερά φορέματα από καθαρό αίμα.
Μια μέρα δεν θα υπάρχουν πατεράδες.
Στις ουλές της νεότητας
θα υπάρχουν ξένοι
κάθε είδους ξένοι
άνθρωποι για τους οποίους πάντα θα είσαι κάτι καινούργιο
και πολύ ιδιαίτερη.
Άνθρωποι για τους οποίους μπορείς να δραπετεύσεις από τον εαυτό σου,
άνθρωποι για τους οποίους δεν θα είσαι κανενός κόρη.
Η Βιολέτ ονειρευόταν να λύσει
κι έλυσε
τους δεσμούς αίματος της τρομερής οχιάς.
Πωλ Ελυάρ



Στο 12ο Διαμέρισμα του Παρισιού, σ' ένα ήσυχο προάστιο που κατοικούνταν κυρίως από επαρχιώτες που κατέφτασαν για εργασία και το οποίο τουρίστες ή μέλη της "καλής κοινωνίας" δεν είχαν κανέναν λόγο να επισκεφτούν, σε ένα δυάρι πολυκατοικίας στην Rue de Madagascar 9 ζούσε η οικογένεια Νοζιέρ (Nozière ή Nozières, όπως την έγραφαν οι σουρρεαλιστές σαν τον Πωλ Ελυάρ). Η οικογένεια Νοζιέρ ήταν μια λαϊκή οικογένεια. Το 1933, ο πατέρας Ζαν Μπατίστ, ενώ ξεκίνησε ως χειρωνάκτης, ήταν πλέον μηχανοδηγός στην σιδηροδρομική εταιρία PLM (Paris à Lyon et à la Mediterranèe). Ήταν μια θέση που του απέφερε αρκετά ψηλό μισθό, σε σχέση με τους υπολοίπους εργάτες του σιδηρόδρομου, δηλαδή ανήκε στα ανώτερα στρώματα της εργατικής τάξης. Η μητέρα Ζερμαίν δεν δούλευε, αφενός διότι τα χρήματα που κέρδιζε ο άντρας της έφταναν και περίσσευαν, και αφετέρου γιατί ήθελε να φροντίζει την μοναχοκόρη της Βιολέτ όσο το δυνατόν περισσότερο. Κατά μια άλλη άποψη, διότι ο άντρας της, ο οποίος διοικούσε πατερναλιστικά την οικογένειά του, δεν την άφηνε. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τότε, το ζεύγος Νοζιέρ είχε στραμμένη την προσοχή της στη μοναχοκόρη τους Βιολέτ, είτε αρνητικά αν το πάρει κανείς είτε θετικά. Η Βιολέτ, δεκαοκτώ χρονών το 1933, ήταν μαθήτρια σε ένα λεγόμενο "καλό" λύκειο θηλέων, στο Lyceè Fènelon, σε άλλη γειτονιά από αυτήν που διέμεναν· στο ονομαστό (σήμερα από τις συγκρούσεις που έλαβαν χώρα εκεί κατά τον Γαλλικό Μάη του '68) Καρτιέ Λατέν.

Δευτέρα, 24 Ιουνίου 2019

Ποίημα ΧΙΙΙ


Η μνήμη•
Η μνημη είναι ένα βαρύ εργαλείο για το χέρι του ανθρώπου,
αλλά πολύ αναγκαίο.
Μακάριοι όσοι δεν έχουν επιδιορθώσεις στη ζωή τους να κάνουν. H λογοτεχνία, είπε ο Αντρέ Μπρετόν, είναι ένας από τους πιο θλιβερούς δρόμους που οδηγούν παντού.

(Στη φωτογραφία: Πίνακας του Ρενέ Μαγκρίττ, "Μνήμη", 1948)

Σάββατο, 22 Ιουνίου 2019

"Και τώρα τί για τον ΣυΡιζΑ;"


Σημειώσεις για τη φυσιογνωμία του ΣυΡιζΑ σήμερα

Δεν χωράει άλλους!

Κατ' αναλογία με τον όρο «γαλάζια πολυκατοικία» που επινόησε ο Καρατζαφέρης, ο ΣυΡιζΑ μπορεί να παρομοιαστεί με ένα διαμέρισμα-στην αντίστοιχη πολυκατοικία-που ξαφνικά γέμισε κόσμο. Αντί λοιπόν οι ιδιοκτήτες του να το επεκτείνουν, του άλλαξαν διαρρύθμιση για να βολευτούν όλοι και κυρίως τα μικρομεσαία στρώματα που προήλθαν από το ΠαΣοΚ. Οι νέοι επισκέπτες όμως παραμένουν επισκέπτες. Αυτό είναι ένα κρίσιμο στοιχείο για το μέλλον του, σοσιαλδημοκρατικού πλέον, κόμματος μετά την ήττα (που πρόκειται να συμβεί) στις εκλογές της 7ης Ιουλίου 2019.

Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2019

Μικρά της Ιστορίας ΧV (Ο τσίφτης Αντρέας Ιωσήφ)

Ο τσίφτης



Ήταν κάποτε ένας νέος και πολλά υποσχόμενος πολιτικός, μόλις 37 χρονών, που, αν και δεξιός, είχε γίνει υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ στην κεντρώα κυβέρνηση του Νικολάου Πλαστήρα το 1952. Ήταν ο Αντρέας Ιωσήφ, δημοσιογράφος στο επάγγελμα, σύζυγος της επίσης δημοσιογράφου Μαρίας Ρεζάν. Επί κατοχής συνδέθηκε με ταγματασφαλίτικες ομάδες (ο ίδιος έλεγε ότι ήταν Χίτης) και αργότερα, στον Εμφύλιο πόλεμο, δούλευε ως δημοσιογράφος σε ακροδεξιές και δεξιές εφημερίδες ("Ελληνικό Αίμα", "Ακρόπολις" και "Απογευματινή"). Στις 5 Μαρτίου 1950 εκλέχτηκε με την ΕΠΕΚ του Πλαστήρα. Τότε συγκροτήθηκε κυβέρνηση (και εκ νέου μετά τις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951) των τριών κεντρώων κομμάτων Πλαστήρα-Σοφοκλή Βενιζέλου-Γεωργίου Παπανδρέου, από την οποία ο ελληνικός λαός ανέμενε να πάρει μέτρα για τον καταλαγιασμό της τρομοκρατίας και για την ειρήνευση. Γενικά, για την ομαλοποίηση του πολιτικού κλίματος, μετά και την ήττα του λαϊκού κινήματος το 1949. Αυτή ήταν κατεύθυνση και της εξόριστης ηγεσίας του ΚΚΕ. Το ίδιο πίστευε και ο Ιωσήφ, ο οποίος άλλαξε τις εμφυλιοπολεμικές απόψεις του, μάλλον επηρεασμένος από τις φρικαλεότητες που είδε, τα εκτελεστικά αποσπάσματα και τα βάσανα χιλιάδων εκτοπισμένων και φυλακισμένων. Και τότε η Ασφάλεια συνέλαβε τον Μπελογιάννη, με όλο το παράνομο κλιμάκιο του ΚΚΕ.

Παρασκευή, 25 Ιανουαρίου 2019

Ποια είναι τα "παιδιά της ζωής";

"Τα Παιδιά της Ζωής", του Πιερ Πάολο Παζολίνι




Τα "Παιδιά της Ζωής" (Ragazzi di Vita) θα μπορούσαν, αντί για βιβλίο, να ήταν μια ταινία, ίσως και ρεπορτάζ. Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ιταλία το 1955 (η συγγραφή του άρχισε το 1950) και στην Ελλάδα το 1993 από τις εκδόσεις Οδυσσέας και μετάφραση του Βαγγέλη Ηλιόπουλου.

Δευτέρα, 1 Οκτωβρίου 2018

Μικρά της Ιστορίας ΧΙΙΙ (το "ΟΧΙ")

"ΟΧΙ" ή μήπως "Alors c'est la guerre";



Μια λεπτομέρεια του τελεσιγράφου που επέδωσε ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι στο δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά δεν έχει αξιολογηθεί όσο θα έπρεπε γιατί-προφανώς-χαλάει τον μύθο που διδάσκει η επίσημη ιστορία. Η ιστορία είναι ενδιαφέρουσα, γνωστή σε πολλούς. Το τελεσίγραφο παραδόθηκε χέρι με χέρι στον Μεταξά στις τρεις τα ξημερώματα της 27ης προς 28ης Οκτωβρίου του 1940 και ανακοίνωνε ουσιαστικά την ιταλική επίθεση στις έξι τα ξημερώματα της ίδιας μέρας, δηλαδή τρεις ώρες μετά.
Το κείμενο έλεγε τα εξής:

 Η ουδετερότης της Ελλάδος απέβη ολονέν και περισσότερον απλώς και καθαρώς φαινομενική. Η ευθύνη δια την κατάστασιν ταύτην πίπτει πρωτίστως επί της Αγγλίας και επί της προθέσεώς της όπως περιπλέκη πάντοτε άλλας χώρας εις τον πόλεμον.
Η Ιταλική Κυβέρνησις θεωρεί έκδηλον ότι η πολιτική της Ελληνικής Κυβερνήσεως έτεινε και τείνει να μεταβάλη το ελληνικόν έδαφος, ή τουλάχιστον να επιτρέψη όπως το ελληνικόν έδαφος μεταβληθή εις βάσιν πολεμικής δράσεως εναντίον της Ιταλίας. Τούτο δεν θα ηδύνατο να οδηγήση ή εις μίαν ένοπλον ρήξιν μεταξύ της Ιταλίας και της Ελλάδος, ρήξιν την οποίαν η Ιταλική Κυβέρνησις έχει πάσαν πρόθεσιν να αποφύγη. 
Όθεν, η Ιταλική Κυβέρνησις κατέληξεν εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν -ως εγγύησιν δια την ουδετερότητα της Ελλάδος και ως εγγύησιν δια την ασφάλειαν της Ιταλίας- το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων, δια την διάρκειαν της σημερινής προς την Αγγλίαν ρήξεως, ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους.

Παρασκευή, 14 Σεπτεμβρίου 2018

Τι γύρευαν οι γαριβαλδινοί στην Κρήτη;

Γαριβαλδινοί στην Κρήτη

Σημειώσεις πάνω στο ημερολόγιο του Giovanni Pasculli "Αποστολή στην Κρήτη 1866-67"



Το Αρκάδι είναι ένας κλασικός προορισμός των ημερήσιων σχολικών εκδρομών των νομών της Κρήτης, λόγω κυρίως της ιστορικής Μονής που βρίσκεται εκεί. Τον Μάρτη του 1866 ξεκίνησε άλλη μια κρητική επανάσταση και η Μονή Αρκαδίου, σε κάποια αρχική φάση, αποτέλεσε κάτι σαν διοικητικό κέντρο του αγώνα. Εκεί κάνανε συσκέψεις οι καπετάνιοι όλων των επαρχιών. Οι τουρκοαιγύπτιοι την περικύκλωσαν στις 9 Νοέμβρη του ίδιου έτους και ο ηγούμενος Γαβριήλ (σ.σ. στην πραγματικότητα, ο αντάρτης Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης-ο ηγούμενος είχε σκοτωθεί, αλλά έτσι έμεινε στη λαϊκή παράδοση), φοβούμενος εύλογα την σφαγή, προτίμησε, αντί να παραδώσει το μοναστήρι με τις εκατοντάδες γυναικόπαιδα και τους τραυματίες που είχαν βρει καταφύγιο μέσα, να βάλει φωτιά στην μπαρουταποθήκη και έτσι να ανατιναχτούν όλοι• κρητικοί και τούρκοι, άμαχοι και στρατιώτες. Οι νεκροί ήταν εκατοντάδες και ο κρότος της έκρηξης ακούστηκε-είπανε-μέχρι τον Χάνδακα. Το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου δεν ακούστηκε μόνο εκεί• ακούστηκε και από φιλελεύθερα αυτιά στην Ευρώπη, όπου αφενός ο επαναστατικός αναβρασμός του 1848 δεν είχε κοπάσει (τουναντίον, το 1871 θα γίνει η Κομμούνα του Παρισίου-γεγονός τεράστιας πολιτικής σημασίας όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια) και αφετέρου το λεγόμενο Ανατολικό Ζήτημα (η διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας) ήταν ένα σημαντικό στη διεθνή πολιτική σκηνή πεδίο παρέμβασης για τα κράτη που είχαν διαμορφωθεί στον ευρωπαϊκό χώρο τον 19ο αιώνα. Η αναμέτρηση των φιλελεύθερων και των μοναρχικών συνεχιζόταν, όσο συνεχιζόταν η διαμόρφωση εθνικών κρατών, όπως και η διάδοση προοδευτικών ιδεών-δημοκρατικών, σοσιαλιστικών, αντικληρικαλικών. Μέσα σ'αυτό το πλαίσιο, περίπου διακόσιοι ιταλοί γαριβαλδινοί (δηλαδή οπαδοί του Ιωσήφ Γαριβάλδη και της ιδεολογίας του) πήγαν εθελοντικά στην Κρήτη τον χειμώνα του 1866 προς 1867 να ενισχύσουν τους επαναστάτες. Επικεφαλής ενός αποσπάσματος αυτών ήταν ο Τζιοβάννι Πασκούλλι (Giovanni Pasculli), ο συγγραφέας του βιβλίου "Αποστολή στην Κρήτη", εκδ. Βικελαίας Δημοτικής Βιλιοθήκης 2018 σε μετάφραση της Κατερίνας Παπαδάκη, το οποίο στην πραγματικότητα είναι ένα ημερολόγιο, μέρα προς μέρα, της σύντομης παραμονής του στο νησί.

Σάββατο, 1 Σεπτεμβρίου 2018

Μικρά της Ιστορίας ΧΙΙ (Η μπαλαρίνα που έκρυβε τον Πρόεδρο Γκονζάλο)

Η μπαλαρίνα που έκρυβε τον Πρόεδρο Γκονζάλο


Στο μακρινό Περού
μια δασκάλα του χορού
αψήφησε το κράτος.
Κάποιοι είπανε για λάθος
και στις δίκες του σωρού
την κυνήγησαν με πάθος.

Εκείνο που περισσότερο άρεσε στη Μαρίτσα Γκαρρίδο Λέκκα ήταν ο χορός. Από τα πρώτα χρόνια της εφηβείας της μέχρι σήμερα, που είναι πενήντα τριών χρονών, δεν σταμάτησε ποτέ να τον απολαμβάνει, να εκφράζεται μέσω αυτού, ακόμα και υπό συνθήκες δύσκολες,  έως και απάνθρωπες.