Παρασκευή, 6 Ιουλίου 2018

Τι έγινε στη Βενεζουέλα επί Τσάβες;


ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ: Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ


Σημείωμα: Το άρθρο γράφτηκε το 2008 (για αυτό και το άρθρο κλείνει με τη φράση: Το άμεσο μέλλον θα δείξει αν τα πράγματα πάνε έτσι ή αλλιώς), πολύ πριν η "μπολιβαριανή" κυβέρνηση της Βενεζουέλας δείξει τα εμφανή σημάδια αποσύνθεσης και πολύ πριν ξεσπάσει η κοινωνική κρίση στη λατινοαμερικάνικη χώρα.  Σήμερα τα πράγματα είναι ρευστά. Παρόλη την εντατική προσπάθεια (με κάθε μέσο) της αντιπολίτευσης και των αφεντικών της να ανατρέψουν την κυβέρνηση (του Νικολάς Μαδούρο-ο Τσάβες έχει πεθάνει από το 2013), αυτή δείχνει ότι διαθέτει ακόμα σημαντική λαϊκή υποστήριξη. Ένας από τους λόγους είναι οι μεταρρυθμιστικές πολιτικές που ακολουθήθηκαν σε όλο το προηγούμενο διάστημα και απέδωσαν καρπούς για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, που για δεκαετίες ζούσαν στην απόλυτη εξαθλίωση. Η κοινωνική θέση τους πλεον βελτιώθηκε ή γεννήθηκε μια συγκεκριμένη προσδοκία ότι θα βελτιωθεί περαιτέρω. Μια από αυτές τις πολιτικές, ακόμα και αν δεν υλοποιήθηκε όπως είχε σχεδιαστεί, ήταν η αγροτική μεταρρύθμιση, από την οποία μπορεί κάποιος να καταλάβει πολλά και για το πολιτικό προφίλ του καθεστώτος που υπάρχει στη Βενεζουέλα, τις πολιτικές κατευθύνσεις. Όπως και για την κατάρρευση των προσδοκιών αυτών που περίμεναν ότι η περιβόητη "μπολιβαριανή διαδικασία" θα εξελισσόταν αλλιώς-προς έναν σοσιαλισμό. Πλέον μπορούν να βγουν ασφαλή συμπεράσματα "για το που πάνε τα πράγματα", τώρα που και αυτή η μεταρρυθμιστική ορμή έχει σταματήσει.

Κυριακή, 1 Ιουλίου 2018

Μικρά της Ιστορίας Χ (Ψυχροπολεμικά Μούντιαλ)

Το «Θαύμα της Βέρνης»

και άλλες ψυχροπολεμικές καταστάσεις σε Μούντιαλ



Εισαγωγή

Τα «Μικρά της Ιστορίας» καταπιάνονται αυτήν την φορά με το ποδόσφαιρο, ειδικά με το Μούντιαλ, και ειδικότερα με τα ματς του παγκοσμίου πρωταθλήματος όπου έγιναν μεγάλες διαιτητικές "σφαγές", στησίματα και γενικά αδικίες. Και επειδή αυτά τα ματς είναι μπόλικα, τα "Μικρά της Ιστορίας" θα περιοριστούν σε εκείνα που συζητήθηκαν περισσότερο. 

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

Διάλογοι του Παζολίνι (IV)

Οι "Διάλογοι" του Πιερ Πάολο Παζολίνι (ΙV)



Εισαγωγή

Στην επιστολή που ακολουθεί εκφράζεται η (σύμφωνα με τον Π.Π.Παζολίνι, ωραιότερη στη ζωή ενός ανθρώπου) αγωνία του «θέλω να διαβάσω, θέλω να μάθω», όχι από έναν, για παράδειγμα, σαραντάχρονο που νιώθει ότι έχασε τον χρόνο του αμελώντας το διάβασμα και νιώθει την τρομερή έλλειψη, αλλά από έναν εικοσάχρονο, του οποίου όλη η ζωή βρίσκεται μπροστά στο κάτω κάτω. Είναι δηλαδή μια αγωνία που δεν εμπεριέχει κάποια απογοήτευση για τον χρόνο που χάθηκε (σύνηθες σε πολλούς ανθρώπους), αλλά για τον τρόπο που δεν βρίσκεται, για τα χρήματα που δεν υπάρχουν. Για τον Παζολίνι το δεύτερο δεν είναι πρόβλημα άξιο λόγου, αφού δεν κάνει την παραμικρή νύξη για αυτό. Πιστεύει (προφανώς) ότι θα βρεθεί κάπως η άκρη. Το πρώτο όμως του φαίνεται συναρπαστικό. Επειδή φανερώνει την ειλικρινή θέληση του εικοσάχρονου να μορφωθεί, να γνωρίσει την κουλτούρα.
(μέσα σε αγκύλες κάποιες δικές μου προσθήκες)

Τρίτη, 5 Ιουνίου 2018

Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας (μικρό διήγημα)

Tο σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας (μικρό διήγημα)


Διάβαζα την περασμένη Κυριακή ένα κείμενο στην εφημερίδα του πατέρα μου. Αναφερόταν στον Δανό φιλόσοφο Σόρεν Κίρκεγκωρ και έγραφε πως κατ’ αυτόν  η απόφαση είναι μια στιγμή τρέλας. Και πως πρέπει να κυνηγάμε τα διλήμματα διότι η απάντηση που θα δώσουμε σε αυτά θα είναι με γνώμονα την ελευθερία μας, δηλαδή την ουσία της ύπαρξης μας. Μου άρεσε πολύ η τελευταία φράση. Η ελευθερία…η τρέλα…το δίλημμα…λέξεις που θα τις ζωγράφιζα παραμορφωμένες, να επαναλαμβάνονται περιστρεφόμενες, σαν μια ρόδα που γυρίζει τόσο γρήγορα  και οι ακτίνες της, όλες οι λεπτομέρειές της,  εξαφανίζονται. Μια ρόδα σε άσπρο φόντο. Το αν θα πράξουμε-συνέχιζε-το σωστό είναι αδύνατο να το ξέρουμε δεν έχουμε εγγυήσεις για αυτό.

Παρασκευή, 1 Ιουνίου 2018

Μικρά της Ιστορίας IX

Εγκλήματα και (αργοπορημένη) τιμωρία

Το τέλος του Γιοακίμ Πάιπερ



Η δικαιοσύνη είναι σαν ένα τραίνο που έρχεται πάντα με καθυστέρηση.
(Γιεβγκένι Γιεφτουσένκο)

Ήδη πριν ακόμα τελειώσει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος τέθηκε απ' τους Συμμάχους το ζήτημα της απόδοσης δικαιοσύνης για τα ναζιστικά εγκλήματα. Δεν είναι αντικείμενο του παρόντος κειμένου η ανάλυση των απόψεων που εκφράστηκαν πάνω σ' αυτό, όμως η πραγματικότητα έδειξε ότι οι διακηρύξεις έμειναν στα παχιά λόγια: πάρα πολλοί από τους ναζί την γλύτωσαν. Ένα μέρος αυτών (σκανδαλωδώς) αθωώθηκε, ένα άλλο μέρος εξέτισε ελαφρές ποινές και κάποιοι άλλοι καταδικάστηκαν, μεν, σε θάνατο, αλλά στην πορεία έλαβαν χάρη. Ένας από τους τελευταίους ήταν ο Γιοακίμ Πάιπερ. Καταδικάστηκε σε θάνατο, αφέθηκε ελεύθερος και τελικά η δικαιοσύνη ήρθε πολύ αργότερα, σαν αργοπορημένο τραίνο-όπως θα έλεγε ο Γιεβγκένι Γιεφτουσένκο,-από κει που δεν το περίμενε.

Πέμπτη, 3 Μαΐου 2018

Οι "Διάλογοι" του Παζολίνι (ΙΙΙ)

Οι "Διάλογοι" του Πιερ Πάολο Παζολίνι (ΙIΙ)


Εισαγωγή

"Τι θα ήμουν αν ή αν δεν....". Το αιώνιο ερώτημα που έχει τεθεί (με θετικό ή αρνητικό τρόπο) σε όλους τους ανθρώπους κάποιες στιγμές της ζωής τους, και που ποτέ δεν θα πάρει ασφαλή απάντηση. Αν η διαμόρφωση ενός χαρακτήρα είναι μια τεράστια, πολύπλοκη και σύνθετη αλληλεπίδραση φυσικών, κοινωνικών, βιολογικών και λοιπών παραγόντων, μια απάντηση στο εναλλακτικό παρελθόν, παρόν και μέλλον θα προϋπόθετε τον συνυπολογισμό όλων αυτών, κάτι το οποίο είναι φύσει αδύνατον. Διότι αφενός πολλοί από αυτούς επιδρούν στην προσωπικότητα ενός ανθρώπου με τρόπο μη συνειδητό και αφετέρου δεν επιδρούν με τον ίδιο τρόπο και την ίδια ένταση για όλους τους ανθρώπους. Ενδεχομένως η ψυχανάλυση να έδινε κάποια απάντηση, όμως το ίδιο το ερώτημα είναι μάταιο: το παρελθόν δεν αλλάζει και αφού δεν αλλάζει η συζήτηση είναι θεωρητική. Πάντως τέτοια ερωτήματα πιθανόν να είναι χρήσιμα σε έναν άνθρωπο για τον εντοπισμό των ελαττωμάτων του χαρακτήρα του και τη βελτίωσή του ή για την επιβεβαίωση των αναγκών του, που έμειναν ανεκπλήρωτες λόγω κάποιων γεγονότων του παρελθόντος.
 [Η μετάφραση είναι δική μου και τα κείμενα στις αγκύλες είναι προσθήκες δικές μου, η επιμέλεια του κειμένου της Ζωής Σ.]

Τρίτη, 1 Μαΐου 2018

Μικρά της Ιστορίας VIIΙ (Η κατάρα του Ταμερλάνου)

Η Κατάρα του Ταμερλάνου

Δεισιδαιμονία και πολιτικές αντιδράσεις


Ο Μιχαήλ Γερασίμωφ
Στις 15 Ιούνη 1941 η αρχαιολογική σχολή του Πανεπιστημίου της Λένινγκραντ οργάνωσε μια αποστολή αρχαιολόγων στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν της Σοβιετικής Ένωσης, με σκοπό να ανοίξουν το ταφικό σύμπλεγμα Γκουτ-ε-Αμίρ (Gut e Amir) όπου είχε ταφεί ο Ταμερλάνος το 1405. Η πολυμελής αποστολή είχε επικεφαλής τον Μιχαήλ Γερασίμωφ και αποτελούνταν από αρχαιολόγους, ιστορικούς, ανθρωπολόγους, συγγραφείς, καμεραμάν κλπ. Ο Γερασίμωφ ήταν ονομαστός ανθρωπολόγος και ιστορικός της ΕΣΣΔ, ειδικός στο να ανασυνθέτει τα σώματα και τα πρόσωπα των σκελετών και κρανίων στα αρχαιολογικά ευρήματα. Οι μέθοδοί του έγιναν παγκοσμίως γνωστές αργότερα, κατά τη δεκαετία του '50, μετά το φημισμένο άνοιγμα του τάφου του Ταμερλάνου, του επονομαζόμενου και "Ξίφους του Ισλάμ" και την μελέτη των οστών του. Ακολούθησε η εργασία πάνω  στον Ιβάν τον Τρομερό και άλλους. Παρέδωσε διαλέξεις στην Ευρώπη προσκεκλημένος από διάφορα πανεπιστήμια και πέθανε στην Μόσχα το 1970. Πάνω από διακόσιες αναπαραστάσεις προϊστορικών και ιστορικών προσώπων που δημιούργησε, κοσμούν διάφορα μουσεία χωρών της πρώην ΕΣΣΔ. 

Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Τελικά ζει ο Κόρτο Μαλτέζε;

Η Αναβίωση του Κόρτο Μαλτέζε

Είναι πράγματι;



Ο Κόρτο Μαλτέζε έχει πεθάνει προ πολλού, η ζωή του σταμάτησε στον Ισπανικό Εμφύλιο πόλεμο. Έτσι μας πληροφόρησε ο δημιουργός του Ούγκο Πραττ στο έργο του "Οι Σκορπιοί της Ερήμου" (Gli Scorpioni del Deserto"), το οποίο δεν είχε πρωταγωνιστή τον Κόρτο. Ο Πραττ μας είπε-ολίγον αυθαίρετα-ότι υπάρχει ένα πρόωρο τέλος στις ιστορίες του ήρωά του. Το οποίο δεν μας το διηγήθηκε κιόλας. Το 1995 πέθανε και ο Πραττ, σε ηλικία μόλις 68 ετών. Είχε και ο ίδιος ένα πρόωρο τέλος. Από την εικοστή ένατη και τελευταία ιστορία με πρωταγωνιστή τον Κόρτο (το "Mu"-εκδόθηκε το 1991), τα ίχνη του γνωστού ήρωα χάθηκαν οριστικά. Ό,τι έζησε, έζησε και ό,τι μάθαμε για αυτόν, το μάθαμε. Δεν προστέθηκε τίποτα, εκτός  της πληροφορίας του θανάτου του στο πλευρό των Δημοκρατικών η οποία δόθηκε πολύ πριν την 29η ιστορία του. Λογικά, αν ζούσε περισσότερο ο Πραττ, ενδεχομένως νέες περιπέτειες του Κόρτο να δημιουργούνταν, η αφήγηση να συνεχιζόταν και η εικόνα μας για αυτόν να ήταν πληρέστερη. Όμως δεν συνεχίστηκαν, ήταν ένας διπλός θάνατος λοιπόν και έτσι είναι ο θάνατος, δημιουργεί ένα μεγάλο κενό σ' αυτούς που μείνανε πίσω, τα εκατομμύρια των αναγνωστών, την πικρή γεύση του "δεν έμαθα τα πάντα για τον Κόρτο Μαλτέζε". Μπορείς όμως να μάθεις τα πάντα για έναν άνθρωπο;

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2018

Σημειώσεις για "Τα Αστέρια του Σιντί Μουμέν"

Τα Αστέρια του Σιντί Μουμέν

Σημειώσεις πάνω στο βιβλίο του Μαχί Μπινμπίν



[...] Τότε υποφέρω σιωπηλά και προσπαθώ να συγκρατήσω την έφοδο των δαιμόνων μου. Συχνά συλλογίζομαι ότι η ανικανότητα να παρέμβω για να αλλάξω τα πράγματα είναι η ίδια η Κόλαση, γιατί δεν έπαψα να βασανίζομαι από την ημέρα του θανάτου μου. Ο Αμπού Ζουμπέιρ μάς κοροΐδεψε όταν μας υποσχέθηκε άμεση πρόσβαση στον Παράδεισο. Έλεγε ότι το μερτικό μας στη φωτιά της Κόλασης το είχαμε ήδη υποστεί στο Σιντί Μουμέν κι έτσι τίποτα χειρότερο δεν μπορούσε να μας συμβεί. [...]

Το θέμα της στρατολόγησης μουσουλμάνων νέων από τους τζιχαντιστές, με σκοπό να αποτελέσουν ανθρώπινες βόμβες σε τρομοκρατικά κτυπήματα, ή εν πάση περιπτώσει να κάνουν κάποια επίθεση αυτοκτονίας, είναι δύσκολο να προσεγγιστεί από κάποιον που δεν ζει στις κοινωνίες που αυτή πραγματοποιείται. Οι περισσότερες αναλύσεις αρκούνται σε παρατηρήσεις (πχ η στρατολόγηση γίνεται στα γκέττο, στις φυλακές, γενικά στο περιθώριο του λεγόμενου πολιτισμένου τρόπου ζωής) ή σε αυτονόητες διαπιστώσεις (πχ γίνεται πλύση εγκεφάλου με ακραίο θρησκευτικό περιεχόμενο).

Κυριακή, 1 Απριλίου 2018

Μικρά της Ιστορίας VII (Επιχείρηση Πήτερ Παν)

Επιχείρηση Πήτερ Παν

Το "Fake News" που κατέληξε σε τραγωδία





Το 1960 η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κούβας ξεκίνησε να κορυφώνεται. Ανάμεσα στις διάφορες ενέργειές τους, οι αμερικάνικες μυστικές υπηρεσίες έστησαν έναν πειρατικό ραδιοφωνικό σταθμό στα νησιά Σουάν, κοντά στην Ονδούρα, με σκοπό να εκπέμπει στην Κούβα. Ο σταθμός ονομάστηκε Ράδιο Σουάν (Radio Swan) και μετέδιδε στα μεσαία κύματα προπαγανδιστικές και άλλες εκπομπές με στόχο να αποσταθεροποιήσει τη (νεοσύστατη) επαναστατική κυβέρνηση της Αβάνας. Συνήθως το πρόγραμμα αποτελούνταν από "ειδησεογραφία", αλλά όχι λίγες φορές φιλοξενούσε και προκλάμες των εξόριστων Κουβανών αντικαθεστωτικών.